Ana Sayfa » Edebiyat » Çekim Eki Nedir? Çekim Ekleri Nelerdir? Kip Nedir? Çekim Ekleri Türleri

Çekim Eki Nedir? Çekim Ekleri Nelerdir? Kip Nedir? Çekim Ekleri Türleri

Sponsorlu Bağlantılar

Çekim eki ne demektir, çekim ekleri nelerdir, çekim ekleri hangileridir, çekim eklerine örnekler, çekim ekleri çeşitleri, çekim eklerinin isimleri nelerdir, kip ne demektir, çekim ekleri ile ilgili örnekler.

Çekim Eki Ne Demektir

Çekim ekleri, gerek isim soylu gerekse fiil soylu kelimelerin sonuna eklenerek cümle içinde diğer kelimelerle anlam bağlantısı kurmalarını sağlayan ekler. Kendi başlarına bir anlam ifade etmezler. Çekim ekleri kelimelerin cümle içinde zaman, yön, aitlik, tekil ya da çoğulluk gibi anlamları üstlenmelerini sağlarlar. Yani Türkçe’de bir ismin sonuna gelip kelime kökü ile anlam bakımından ilişkili yeni bir kelime oluşturan ektir.Basit yapılı bir kelime başına gelirse yapısını değiştirmez.Sadece çekim eki alan isimler basittir.

Cekim eki

Kip Ne Demektir

Dilbilgisinde fiilin kök veya gövdelerinin zaman ve şekillere göre girdikleri kalıplara denir. Türkçe’de bütün fiiller, iki büyük kipte toplanır. Bunlar Haber (bildirme) kipleri ve dilek kipleridir.
Bir fiilin (eylemin) yapıldığını, yapılmakta olduğunu veya yapılacağını haber verirler. Haber kiplerinin ekleri fiil köklerine zaman kavramı kazandırırlar. Bunlara zaman kipleri de denir. Ekleri: -acak, -(a)r, -di, -miş, -yor olan zaman kipleri beşe ayrılır:

Gelecek Zaman

Türkçe’de -acak, -ecek ekleriyle oluşturulur.
Örnek: anlat-acak-sın

Geniş Zaman

Türkçe’de -(a)r ekiyle oluşturulur.
Örnek: tıka-r-sın, sor-ar

Görülen Geçmiş Zaman

Türkçe’de -dı, -di ekleriyle oluşturulur.
Örnek: gir-di-m örnek: yap-tı-m örnek: Ödevimi daha dün yaptım örnek: Ömer’i bir kaç gün önce parkta gördüm

Öğrenilen Geçmiş Zaman

Türkçe’de -mış, -miş ekileriyle oluşturulur.
Örnek: al-mış-sın

Şimdiki Zaman

Türkçe’de -yor ekiyle oluşturulur.
Örnek: yap-i-yor-lar
İstenilen veya tasarlanan bir hareketi anlatan kiplerdir. Bu kiplerde açıkça bir zaman ifadesi bulunmaz. Ekleri: -meli, -se, -e ve eksiz emir haliyle birlikte dilek kipleri dörde ayrılır:

Emir Kipi

Emir kipinin eki yoktur. Emir kipinde çekilen bir fiilde yalnızca fiil kökü ve şahıs eki bulunur. Bütün dillerde bu kip, âcil durumlarda da kullanıldığından fiilin en kısa şeklidir. Örnek: gel, gel-sin, gel-iniz; git, git-sin, gid-iniz
Sayfanın başlığı=== Dilek-şart kipi === Türkçe’de -sa, -se ekileriyle oluşturulur.
Örnek: gül-se, git-seyap-sa-uyu-sa-sev-se g

Gereklilik Kipi

Türkçe’de -malı, -meli ekileriyle oluşturulur.
Örnek: düş-meli, git-meli

İstek Kipi

Türkçe’de -a, -e ekileriyle oluşturulur.
Örnek: gel-se, gid-e

Çekimli Fiiller

Kip eki almış bir fiilin altı şahısta söylenmesi veya yazılması demektir. Çekimli bir fiillerde sırayla şu üç bölüm bulunur:

  1. Fiil kök veya gövdesi,
  2. Kip eki,
  3. Şahıs eki.

Kip ekleri, fiil kökünden sonra gelerek ona zaman mânâsı veya tsarlanan, istenen bir hareketle ilgili mânâ kazandırır. Bu durumda fiil, yalnız üçüncü teklik şahıs ifâde eder. Emirde ise kök veya gövde halinde kalır ve ikinci teklik şahsı verir.

Çekim örneği:

Şahıs Çekimi
1. tekil
çalış-ı-yor-um
2. tekil
çalış-ı-yor-sun
3. tekil
çalış-ı-yor
1. çoğul
çalış-ı-yor-uz
2. çoğul
çalış-ı-yor-sunuz
3. çoğul
çalış-ı-yor-lar

Bir çekimli fiilde bir kip eki olabildiği gibi iki kip eki de bulunabilir. Kip eklerinin sayısına göre çekimli fiiller ikiye ayrılır:
1-Çekimli fiil 2-Çekimsiz fiil

Basit zamanlı çekimli fiiller

Tek kip eki alan çekimli fiillere verilen addır. Basit zamanlı fiillerin hepsinin bileşik zamânı yoktur.
Bileşik Zamanlı Fiiller
İki kip eki alan çekimli fiillere denir. Bileşik çekimlerde -imek fiili, -idi, -imiş, ise (-yse) şekilleriyle kullanılır.

Hikaye Kipi

Türkçe’de -dı, -di eklerini alarak oluşturulur.
Örnek: görür idi = görür-

Rivayet Kipi

Türkçe’de -mış, -miş eklerini alarak oluşturulur.
Örnek: bakacak imiş = bakacak-mış

Şart Kipi

Türkçe’de -sa, -se eklerini alarak oluşturulur.
Örnek: koşuyor ise = koşuyor-sa
Emir kipinin de basit zamanlı fiiller gibi hiç bileşik zamanı yoktur. Dilek kiplerininse hikâye ve rivayeti vardır; şartı yoktur. Yine -di’li geçmiş, yani görülen geçmiş zamânın rivâyeti yoktur.

 

Sponsorlu Bağlantılar



Nasıl Buldular?: çekim eklerinin çeşitleri

"Çekim Eki Nedir? Çekim Ekleri Nelerdir? Kip Nedir? Çekim Ekleri Türleri" İle İlgili Benzer Yazılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


5 × bir =

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>