Ana Sayfa » Tarih » Osmanlı Devletinde Birinci Meşrutiyet Dönemi

Osmanlı Devletinde Birinci Meşrutiyet Dönemi

Sponsorlu Bağlantılar

Birinci Meşrutiyet Nedir?

Osmanlı Devleti, devamlı olarak toprak kaybetmesi, her yıl bütçe açığı vermesi gibi nedenlerle yaşadığı ekonomik sorunları ve dış güçlerin etkisi ile 1876 tarihinde ilan ettiği anayasal yönetime Birinci Meşrutiyet denir.

Osmanlı Devletinin Yaşadığı Ekonomik Sorunlar

Osmanlı Devleti önceki tarihlerde Avrupa’da bulunan devletler ile imzaladığı ticaret antlaşmaları, Fransız Devrimi ile gelen milliyetçilik ve özgür düşünce akımı, Ülkenin dış borç almak zorunda kalması ve daha birçok neden bu anayasanın ilan edilmesine mecbur bırakmıştı.

Birinci Meşrutiyet dönemi

Avrupa devletleriyle imzalanan serbest ticaret antlaşmalarıyla ülkeye giren mallardan düşük gümrük vergileri alınıyordu. Bu hem devletin gelirlerini azaltmış hem de yerli sanayinin gerilemesine yol açmıştı. Ekonomik sıkıntıların yanı sıra, özellikle 1789 Fransız Devrimi’nin etkisiyle yayılan özgürlükçü düşünceler ve milliyetçilik akımı, Osmanlı İmparatorluğu’nu da sarstı. Balkanlar’da 19. yüzyılda bağımsızlık talebiyle ayaklanmalar çıktı. Balkanlar’da ve Ortadoğu’da çıkar çatışmaları içindeki Avrupa devletleri ile Çarlık Rusya’sı da zaman zaman bu hareketleri desteklediler. Osmanlı sınırları içindeki Müslüman olmayan halkların durumlarının düzeltilmesi gerekçesiyle Osmanlı İmparatorluğu’nu reformlar yapmaya zorladılar. 1839’daki Tanzimat Fermanı ile1856’daki Islahat Fermanı’nın ilanları bu tür koşullarda gerçekleşti. Öte yandan 1860’larda bir aydın hareketi olarak Genç Osmanlılar ortaya çıktı.

Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi aydınlar, Avrupa ülkelerindeki anayasal monarşilerden etkilenerek Osmanlı İmparatorluğu’nun meşrutiyetle yönetilmesi gerektiğini savundular. Osmanlı İmparatorluğu, 1850’lerden itibaren dış borç almaya başlamıştı ve 1870’lere gelindiğinde devlet hem ekonomik hem de siyasal bunalıma sürüklenmişti. Bu bunalım sırasında Mithat Paşa ve arkadaşları 30 Mayıs 1876’da Abdülaziz’i tahttan indirerek yerine V. Murat’ı geçirdiler. Ne var ki, V. Murat aydınların ve ilerici devlet adamlarının istediği reformları yapabilecek biri olmasına rağmen ruh sağlığı bozulduğu için tahtan indirildi. yerine II. Abdülhamit meşrutiyeti ilan edeceği sözünü vererek padişah oldu. Abdülhamit tahta çıktığında Balkanlar’da ayaklanmalar başlamış, Çarlık Rusya’sı Osmanlı’ya bir ültimatom vermişti.

II. Abdülhamit’in Kanun-i Esasi’yi İlanı

Sponsorlu Bağlantılar

Büyük Avrupa devletlerinin İstanbul’da toplanılan bir konferansta Balkan sorununu tartıştıkları ve Osmanlı İmparatorluğu’ndan reformlar yapmasını istedikleri sırada, II. Abdülhamit siyasal bir manevrayla 23 Aralık 1876’da Kanun-i Esasi’yi (anayasa) ilan etti. Böylece meşruti yönetime geçilmiş oluyordu. 1876 Anayasası olarak da bilinen Kanun-i Esasi, aslında padişahın egemenlik haklarına bir kısıtlama getirmiyordu. Yürütme yetkisini tümüyle elinde tutanpadişah, sadrazam ve vekilleri (bakanları) istediği gibi atayıp görevden alabiliyordu. Meclisin vekiller üzerinde denetim yetkisi yoktu.

Birinci Meşrutiyet Kanun-i Esasi

Padişah, savaş ve barış yapma, istediğinde meclisi kapatma ve yeniden seçimlere götürme yetkisine de sahipti. Ayrıca padişahın, “kamu yararı için” polis soruşturması sonucunda kişiyi sürgün etme yetkisi vardı. Hükümdara tanınan haklara rağmen anayasa, Avrupa etkilerinin Osmanlı bürokrasisinin bir bölümü içerisinde ne derecelere ulaştığının göstergesiydi. Kanun-i Esasi uyarınca iki kanatlı bir parlamento oluşturuldu. Üyeleri seçim yoluyla belirlenen meclise Meclis-i Mebusan, üyeleri atama yoluyla belirlenen meclise de Âyan Meclisi deniyordu. İki meclisin oluşturduğu parlamento Meclis-i Umumi (Genel Meclis) olarak adlandırılmıştı. Âyan Meclisi’nin başkan ve üyeleri doğrudan padişah tarafından atanıyordu. Anayasaya göre Genel Meclis padişahın buyruğuyla Kasımda açılıyor, mart başında çalışmalarını tamamlıyordu.

Sponsorlu Bağlantılar
Etiketler:



"Osmanlı Devletinde Birinci Meşrutiyet Dönemi" İle İlgili Benzer Yazılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.