Ana Sayfa » Sözlük » Teori Nedir? Teori Ne Demektir? Anlamı

Teori Nedir? Teori Ne Demektir? Anlamı

Sponsorlu Bağlantılar

Özet: “Teori Nedir? Teori Ne Demektir? Anlamı” başlıklı yazımızda Teori nedir, Teori ne demektir, Teori kelimesinin tanımı, Teori kelimesinin eş anlamlısı, Teori kelimesinin ingilizce karşılıkları, Teori ile ilgili atasözleri ve deyimler ve Teori hakkında detaylı bilgileri bulacaksınız.

Teori Tanımı

Teori kelimesi Fransızca kökenli bir kelimedir ve Teori kelimesinin anlamı Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünde aşağıdaki şekildedir;

Sponsorlu Bağlantılar

isim Kuram
Alışılmış kalıpların çok dışında yeni fikir akımları, modern teoriler konuşulurdu o dünyada.” – Ç. Altan

Sponsorlu Bağlantılar

Teori Eş Anlamlısı ve Zıt Anlamlısı

Teori kelimesini eş anlamlı karşılığı aşağıdaki gibidir;

  • Teori – kuram

Teori kelimesini zıt anlamlı karşılığı aşağıdaki gibidir;

  • Teori kelimesinin zıt anlamlı karşılığı bulunmamaktadır.

teori

Teori İle İlgili Atasözleri ve Deyimler

Teori kelimesi ile ilgili atasözü ve deyimler aşağıdaki gibidir;

  •  Teori kelimesinin geçtiği herhangi bir atasözü veya deyim bulunamamıştır.

Teori İle İlgili Birleşik Sözler

Teori kelimesi ile ilgili birleşik sözler aşağıdaki gibidir;

  • komplo teorisi
  • Güneş Dil Teorisi

Teori İngilizcesi

Teori kelimesinin İngilizce karşılıkları ise aşağıdaki gibidir

  • Teori – theory

Teori Hakkında Detaylı Bilgi

Bilimde kuram veya teori; bir olgunun, sürekli olarak doğrulanmış gözlem ve deneyler baz alınarak yapılan bir açıklamasıdır.

Çok geniş bir kullanım alanı olan teori kavramı gündelik konuşmada “bir durumu veya davranışı açıklamak için ileri sürülen fikir” anlamında kullanıldığı için, bilimsel bağlamdaki kullanımı yanlış anlaşılmıştır.

Etimoloji

Türkçeye Fransızcadan geçen “teori” sözcüğü Yunanca theoros ‘gözlemci, izleyici’ kelimesinden türemiştir. “Kuram” sözcüğü Türkçe ‘kurmak’ kökünden türetilmiştir.

Teorinin Hipotez, Olgu ve Yasa ile İlişkisi

Bilimsel teori kavramı açıklanırken sıklıkla hipotez kavramı ile karşılaştırılır. Hipotez, bilimin ilgi alanındaki bir konunun anlaşılması için -başlangıç olarak- sınırlı sayıdaki kanıta, geçmiş bilgilere veya gözlemlere dayanarak ileri sürülen, test edilebilir bir tahmin veya açıklamadır. Bir hipotez deneyler veya daha fazla gözlem yaparak desteklenebilir veya çürütülebilir. Örneğin bir psikolog, öğrencilerin çalışma disiplini ve anksiyete düzeyi arasındaki ilişkiye dair bir çalışma yapmadan önce “düzenli çalışan öğrencilerin anksiyeteden daha az muzdarip oldukları sonucunu bekliyoruz” şeklinde bir hipotez ortaya atabilir. Çalışma sonuçları bu hipotezi destekleyebilir veya çürütebilir. Benzer bir şekilde, deterjanların etkinliği ile ilgili bir deneyden önce “deterjanların temizleme gücü arasında fark yoktur” hipotezi ortaya atılabilir. Eğer deneyler esnasında belirli bir leke sadece bazı deterjanlar tarafından temizlenebiliyorsa bu hipotez çürütülmüş olur.

Sponsorlu Bağlantılar

Teori doğal Dünya ile ilgili belirli bir alanda sağlam temellere oturtulmuş prensipler ve açıklamalar bütünüdür. Teori bünyesinde farklı konularda defalarca ‘test edilmiş’, desteklenmiş ve ‘geniş şekilde kabul görmüş hipotezleri barındırır. Bunun dışında olguları ve bilimsel yasaları barındırır.

Sponsorlu Bağlantılar

Teori açıklanırken olgu ve yasa kavramlarına da değinilmelidir. Bilimde olgu; gözlem, hesaplama ve(ya) deneylerle defalarca doğrulanmış ve bilinen tüm pratik amaçlar için doğruluğu kabul edilmiş bir bilgidir. Örneğin kütlesel çekim farkı nedeniyle Dünya üzerinde 100 kg ağırlığında olan bir astronotun Mars üzerinde 38 kg olacağı veya insan ile Bonobo şempanzelerinin DNA’larının %98,7 oranında aynı olduğu bilgileri bilimsel olgulardır.

Bilimsel yasalar ise doğal Dünya’daki herhangi bir durumun belirli şartlar altında nasıl gerçekleşeceğini açıklarlar. Örneğin Newton’un hareket yasalarının birincisine göre sabit hızla doğrusal hareket halindeki bir cisme etki eden bileşke kuvvet sıfır ise cisim aynı hızda doğrusal hareketine devam eder. Mendel’in kalıtım yasalarının üçüncüsüne (baskınlık yasası) göre heterozigotlarda(bir baskın, bir çekinik alelli genlerde) genin sadece baskın aleli fenotipte gözlenir ve çekinik alel gizli kalır.

Bilimsel bir teori; hipotezlerin, olguların ve yasaların anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde birleştirilmesinden meydana gelir.

Başlıca Bilimsel Teoriler

  • Astronomi: Büyük Patlama
  • Biyoloji: Hücre teorisi — Evrim teorisi — Hastalık yapıcı mikrop teorisi
  • Kimya: Atom teorisi — Kinetik teori
  • İklim bilimi: Küresel ısınma
  • Ekonomi: Makroekonomi — Mikroekonomi
  • Eğitim: Oluşturmacılık — Eleştirel pedagoji kuramı — Eğitim kuramı — Çoklu zekâ kuramı — İlerlemeci eğitim kuramı
  • Mühendislik: Devre teorisi — Kontrol teorisi — Sinyal kuramı — Sistem kuramı — Bilgi kuramı
  • Film: Film kuramı
  • Jeoloji: Plaka tektoniği
  • Sosyal bilimler: Eleştirel kuram
  • Edebiyat: Edebiyat teorisi
  • Matematik: Olasılık kuramı — Arakelov kuramı — Asimptotik teori — Bifurcation teorisi — Catastrophe teorisi — Kategori kuramı — Kaos kuramı — Choquet teorisi — Coding teorisi —Deformasyon kuramı — Boyut kuramı — Ergodic teorisi — Alan teorisi — Galois teorisi — Oyun kuramı — Çizge Kuramı — Grup kuramı — Hodge teorisi — Homoloji kuramı — Homotopi kuramı — İdeal teori — Kesişim teorisi — Invariant teorisi — Iwasawa kuramı — K-teorisi — KK-kuramı — Düğüm kuramı — L-kuramı — Lie teorisi — Littlewood–Paley teorisi — Matriks teorisi — Ölçü kuramı — Model kuramı — Morse kuramı — Nevanlinna teorisi — Sayılar teorisi — Obstruction teorisi — Operator teorisi — PCF kuramı — Perturbation teorisi — Potential teorisi — Olasılık kuramı — Ramsey kuramı — Representation teorisi — Ring teorisi — Küme teorisi — Shape teorisi — Small cancellation teorisi — Spectral teorisi — Stability teorisi —Stable teorisi — Sturm–Liouville teorisi — Twistor teorisi
  • Müzik: Müzik kuramı
  • Felsefe: Kanıt kuramı — Spekülatif sebep — Gerçek kuramı — Tip kuramı — Değer kuramı — Virtue teorisi
  • Fizik: Akustik teorisi — Anten kuramı — BCS Kuramı — Landau teorisi — M teorisi — Kuantum mekaniği — Görelilik kuramı — Kuantum alan kuramı — Scattering teorisi — Sicim kuramı
  • Gezegenbilim: Büyük patlama
  • Görsel sanatlar: Estetik — Sanat eğitimi kuramı — Mimari — Kompozisyon — Anatomi — Renk kuramı — Perspektivizm — Görsel algılama — Geometri — Manifolds
  • Sosyoloji: Toplum bilimi kuramları — Eleştirel kuram
  • Spor: Satranç kuramı
  • İstatistik : Ekstrem değer kuramı
  • Tiyatro : Tiyatral performansa ilişkin kuram.
  • Diğerleri: Eski bilimsel kuramlar — Flojiston kuramı
Sponsorlu Bağlantılar
Etiketler:


"Teori Nedir? Teori Ne Demektir? Anlamı" İle İlgili Benzer Yazılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir